Um Grágás

Hvað er þetta?

Grágás gerir íslensk lög og reglur aðgengileg á venjulegu máli. Hann er hugsaður fyrir venjulegt fólk og minni félög og fyrirtæki sem þurfa að átta sig á reglunum án þess að lesa heilu lagabálkana. Þú getur notað hann á tvo vegu:

Leita í texta — hröð leit beint í lagatextanum sem skilar greinunum sjálfum, raðað eftir því sem passar best. Engin umorðun og enginn tilbúningur; þú færð frumtextann eins og hann stendur. Leitin er beygingar-þolin og þekkir samheiti (talmál jafnt sem fagmál), og þú getur notað rökvirkja — AND, OR, NOT og NEAR — fyrir nákvæmari leit.

Spyrja — þú spyrð á venjulegu máli og mállíkan tekur saman svar sem byggir eingöngu á þeim lagagreinum sem dregnar eru fram, með tilvísunum í hverja þeirra. Hentar flóknari eða margþættum spurningum.

Í báðum tilvikum sérðu alltaf heimildirnar og getur smellt þig inn í opinbera frumtextann.

Hvað það nær yfir — og hvað ekki

Safnið geymir gildandi íslensk lög og reglugerðir, leiðbeiningar nokkurra stofnana, valdar EES-gerðir, og stórt safn úrskurða og álita — túlkunarlag sem sýnir hvernig málum hefur verið ráðið í framkvæmd.

Það sem er ekki inni, og rétt er að hafa í huga:

Dómar dómstóla eru ekki inni — stærsta gatið, og oft mikilvægasta túlkunin.
Aðeins núgildandi réttur — ekki brottfallin lög né eldri útgáfur lagatexta.
Túlkunarlagið er ekki tæmandi — sumar nefndir og eldri mál vantar.
Sjálfvirk leit getur misst réttu heimildina eða raðað skakkt. Líttu á niðurstöðurnar sem ábendingu, ekki tæmandi svar — og treystu frumtextanum, ekki röðuninni einni.

Heimildir

Allar heimildir eru sóttar beint frá útgefanda:

lögLög — gildandi lagasafn (althingi.is).
reglugerðReglugerðir ráðuneyta (reglugerd.is).
leiðbeiningarLeiðbeiningar stofnana — hagnýtar leiðbeiningar, t.d. frá Matvælastofnun, Skattinum, Vinnueftirlitinu og Persónuvernd.
EES-gerðEES-gerðir — ESB-reglur sem teknar hafa verið upp í EES-samninginn, í íslenskri þýðingu (efta.int).
úrskurðurÚrskurðir og álit — frá m.a. yfirskattanefnd, kærunefnd húsamála, kærunefnd útlendingamála, Persónuvernd og umboðsmanni Alþingis. Túlkun og fordæmi í framkvæmd, ekki lög sjálf.

Lög og reglugerðir sem oft er vísað til af öðrum heimildum fá merkið „↗ vísað til N×" — vísbending um vægi sem hefur engin áhrif á röðun niðurstaðna.

Þekja safnsins

Safnið vex daglega. Núverandi fjöldi skjala sem leitin nær yfir:

Yfir 900 lög, þúsundir reglugerða og þúsundir úrskurða og álita.

Gögn og persónuvernd

Engin innskráning og engar vafrakökur. Fyrirspurnir eru skráðar nafnlaust til að bæta leitina — IP-talan sjálf er ekki geymd, heldur aðeins óafturkræft tætigildi (e. hash) hennar; svarið sjálft er ekki geymt, og færslum er eytt eftir 30 daga. Settu ekki persónugreinanleg gögn (nöfn, kennitölur, málsnúmer þín) í leitina. Heimsóknartölfræði er kökulaus.

Af hverju „Grágás"?

Grágás er samheiti yfir lög íslenska þjóðveldisins eins og þau voru rituð á 12. og 13. öld — elsta safn skráðra íslenskra laga. Þau eru einkum varðveitt í handritunum Konungsbók og Staðarhólsbók, og giltu þar til Járnsíða og síðar Jónsbók (1281) leystu þau af hólmi. Nafnið — „grá gæs" — kemur fyrst fram löngu síðar og uppruni þess er óviss.

Við lánum nafnið af því markmiðið er það sama og lögbækurnar þjónuðu: að lögin séu aðgengileg fólki, ekki bara löglærðum.

Mikilvægt. Þetta eru upplýsingar, ekki lögfræðiráðgjöf, og ekki opinber þjónusta — vefurinn hefur enga stöðu að lögum og er á engan hátt á vegum stjórnvalda. Sjálfvirk svör og leit geta verið ófullnægjandi eða röng; treystu alltaf opinbera frumtextanum sem vísað er í, og leitaðu til lögmanns eða réttrar stofnunar þegar mikið er í húfi.

Hafðu samband

Ábendingar, leiðréttingar og spurningar: gragas@1881.is.